İzinsiz İçerik Kullanımı Hakkında Uyarı: Web sitemizde yer alan tüm yazılar ve içerikler, Dr. Burcu Büge’ye ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında koruma altındadır. Yazılarımızın tamamı telif hakkıyla korunmakta olup, herhangi bir şekilde çoğaltılması, dağıtılması, yayınlanması, kopyalanması veya üçüncü taraflarla paylaşılması için önceden yazılı izin alınması zorunludur. İzinsiz içerik kullanımı tespit edildiği takdirde, yasal yollara başvurulacak ve ilgili kişi ya da kurumlar hakkında hukuki işlemler başlatılacaktır. Bu kapsamda, içeriklerimizi kullanmak isteyen kişi veya kurumların, Dr. Burcu Büge’den yazılı izin talebinde bulunmaları gerekmektedir.
Tuvalet Alışkanlığı Kazanımı
Bir insanın öğrenebileceği en önemli becerilerden biri, tuvaleti başarılı ve bağımsız bir şekilde kullanabilmektir (Wheeler, 2011). Tuvalet eğitimi, çocuğun idrar ve dışkı kontrolünü kazanarak herhangi bir yardım veya hatırlatma olmaksızın tuvaletinin geldiğini fark edip tuvalete gitmesi süreci olarak tanımlanmaktadır (Evliyaoğlu, 2007). Bu sürecin gerçekleşebilmesi için kasların, nörolojik mekanizmaların ve davranışsal mekanizmaların uyum içinde çalışması gerekmektedir (Brazelton ve ark., 1999).
Tuvalet eğitimi, erken çocukluk çağının zorlu yönlerinden biri olarak görülmüş ve tuvalet eğitimi sürecinde anne ve babanın çocuk üzerindeki olumsuz tutumlarının, fiziksel ve psikolojik sorunlara yol açabileceği belirtilmiştir (Kinservik ve Friedhoff, 2000). Ebeveynlerin olumsuz tutumları çocukların dışa dönük problem davranışlarında artışa yol açabilir ve bu durum tuvalet eğitimi sürecinin daha zor ve karmaşık hale gelmesine neden olabilir (Kösterelioğlu, 2018). Özmert’e (2006) göre ebeveyn ve çocuğun güç savaşları, aradaki ilişkiyi olumsuz etkileyerek idrar kaçırma, dışkı kaçırma ve fiziksel istismara yol açabilir. Bu nedenle tuvalet eğitimine başlamadan önce çocuğun eğitime hazır olduğunun ipuçlarının beklenmesi gerektiği belirtilmiştir (Özmert, 2006). Çocuğun, tuvalet eğitimine hazır olduğunun ipuçları tuvaleti geldiğinde kendiliğinden tuvalete gitmesi, bağımsız olarak soyunması, tuvaletini yaptıktan sonra temizliğini yapması, giyinmesi ve tuvaletten çıkmasını içeren davranış zincirinden oluştuğu belirtilmiştir (Eren ve Oğuz, 2014). Çocuk hazır olma işaretleri gösterdiğinde, tuvalet eğitimi için çocuğu harekete geçmeye teşvik etmek, uygun yöntemleri öğretmek, yönlendirmek ve göstermek ebeveynler ile eğitimcilere kalmıştır ancak yeni yaşam becerileri edinme her çocukta farklılık gösterir ve bugüne kadar tuvalet eğitiminin uygun anı veya yöntemi hakkında bir fikir birliği yoktur (Barone ve ark., 2009).
Tuvalet eğitimi alışkanlığı, belirli bir olgunluk sonucu oluşabilir ve bu beceriye ulaşma hızı çocuktan çocuğa değişkenlik gösterebilir (Yavuzer, 2005). Cinsiyetle ilgili olarak, birkaç çalışma, kızların neredeyse tüm tuvalet eğitimi becerilerini erkeklerden önce elde ettiğini ve onlardan daha erken tamamladığını belirtmektedir (Mota ve ark., 2010). Kızlar fiziksel olarak erkeklere göre daha olgun ve daha gelişmiş dil becerilerine sahiplerdir, bu durum da tuvalet eğitim sürecini kolaylaştırmaktadır (Schum ve ark., 2002). Erkeklerin idrara çıkma için farklı duruşlar benimsemeyi öğrenme gibi ek bir engeli de bulunmaktadır (Bauer ve ark., 2006). Bununla birlikte, diğer araştırmacılar, tuvalet eğitim sürecinin yaşı ile ilgili olarak hiçbir cinsiyet farklılığı bulamamışlardır (Murillo ve ark., 2021). Çocuğun dışkı ve idrarını kontrol edebilmesi, ıslak-kuru farkını ayırt etmesi ve hayır diyerek bağımsızlık göstermesi, bilişsel gelişim ve olgunluğun göstergesi kabul edilir. (Deniz ve Görak, 2016). Tuvalet eğitimine başlamak isteyen ebeveynlerin bu belirtileri göz önüne alıp çocuğu zorlamadan bu süreci yönetmesi işlevsel olabilir (Polat, 2019).
Tuvalet eğitimi ile ilgili geliştirilen psikolojik teoriler, pediatrik tavsiyeler ve ebeveyn uygulamaları oldukça değişmiştir (Martin ve ark., 1984). Yirminci yüzyılın başında sadece annenin içgüdüleri doğrultusunda doğal olarak gelişmesi beklenen eğitim, davranışçı yaklaşımın gelişmesiyle keskin bir dönüş yaşamıştır (Stendler, 1950). Günümüzde takip edilen yaklaşımlardan Brazelton metotu ise 1962’de ortaya atılmıştır (Brazelton, 1962). Schum ve arkadaşlarına (2002) göre, çocuk merkezli bir yaklaşım olan Brazelton metotu, tuvalet eğitiminin yavaş ilerlemesini ve herhangi bir kesintiye uğrama durumunda ebeveynlerin çocuğu desteklemesini ve onun hatası olmadığını ifade etmesini savunmaktadır. Bu eğitimin başlangıcında çocuğun hazır olduğu yönünde işaretler veriyor olması tercih edilir (Schum ve ark., 2002). Tuvalet eğitim sürecinin ancak çocukların kendilerini fizyolojik ve davranışsal olarak eğitime hazır olduklarında başlaması gerektiği vurgulanır (Stadtler ve ark., 1999). Bu hazırlık çocuğun nöropsikomotor gelişiminin üç değişken ayağını içerir; birincisi fizyolojik olgunlaşma (oturma, yürüme, giyinme ve 2 saatten fazla kuru kalma yeteneği), ikincisi dış geribildirim (yani, talimatı anlaması ve yanıt vermesi), üçüncüsü zihinsel gelişim, benlik saygısı ve motivasyon (Taklit etme, özdeşleşme arzusu ve bağımsızlık) (Kiddoo, 2012). Brazelton’un (1962), çocuk odaklı yaklaşımında lazımlık, çocuğun hazır oluş işaretlerini değerlendirmeye yardımcı bir araç olarak kullanılır ve çocuğun kişisel nesnesi haline getirilmelidir. Ebeveynler, lazımlığı çocuğun ilgisini çekecek şekilde sunmalı çocuğun gözlemlemesine, dokunmasına ve alışmasına zaman tanımalıdır. Bu süreçte çocuk teşvik edilmeli, ancak asla zorlanmamalı olumlu pekiştirme ise yalnızca övgü ve ikramlarla yapılmalıdır (Choby ve George, 2008).
Brazelton’un çocuk odaklı eğitim metodu, Amerikan Pediyatri Akademisi (AAP) ve Kanada Pediyatri Topluluğu’nun (CPC) önerdiği tuvalet eğitimi yöntemidir (AAP, 1998; CPC, 2000). Vermandel ve arkadaşlarının (2008a) Brazelton’un çocuk odaklı eğitim metodu ile ilgili araştırmalarına göre, tuvalet eğitimi, çocuğun hem fiziksel hem de bilişsel olarak hazır olduğu bir dönemde, genellikle 18. aydan sonra başlatılmalı ve bu süreçte çocuğun ilgisi, taklit yoluyla öğrenme becerisi ve sabahları bezinin kuru olması gibi işaretler dikkate alınmalıdır. Eğitim sırasında baskıcı tutumlardan kaçınılmalı, oturağın kullanımı oyunla desteklenmeli, olumlu ifadelerle pekiştirme yapılmalı ve çocuğun mahremiyetine saygı gösterilerek sürece aktif katılımı sağlanmalıdır. Cezalandırma, utandırma veya zorlama yerine hekim desteğiyle, olası kazaların doğal olduğu vurgulanarak sürecin sabırla ve çocuğun gelişim ritmine uygun bir şekilde ilerlemesi hedeflenmelidir (Vermandel ve ark., 2008a)
Azrin ve Foxx tarafından 1973’te geliştirilen ve koşullandırma ile taklit ilkelerine dayanan, yoğun, yapılandırılmış ve ebeveyn odaklı bir yöntem olan “Bir Günde Tuvalet Eğitimi” süreci ise çocuktan fizyolojik hazırlıkla birlikte kuruluk dönemlerini sürdürme, fiziksel yeterlilik, talimatları anlama ve uygulama gibi psikolojik hazırlığı içeren bir dizi beceriyi yerine getirmesini bekler (Foxx ve Azrin, 1973). Foxx-Azrin yöntemi, zihinsel engelli oldukları için hastanede takip edilen hastaların tuvalet eğitiminden gelişmiştir (Azrin ve Foxx, 1971). Azrin ve Foxx’a (1974) göre, ebeveyn odaklı bu yöntemde, gelişimsel olarak normal ancak tuvalet eğitiminde zorlanan 34 çocuk üzerinde yoğun bir program uygulanmıştır. Uygulama sonucunda, çocukların ortalama 3.9 saat içinde tuvalet kontrolü sağladığı ve 4 aylık takip sürecinde bu durumun sürdüğü gözlenmiştir. Başlangıçta yalnızca mesane kontrolü amacıyla geliştirilen bu yöntem, daha sonra barsak kontrolü için de uyarlanmıştır. (Azrin ve Foxx, 1974). Foxx-Azrin yönteminin işe yararlığını tespit amaçlı yapılan kohort çalışmalarda 25 ayın altında başarı oranı %74-100 olarak bulunmuştur (Butler, 1976). Klassen ve arkadaşlarına (2006) göre, Foxx-Azrin yaklaşımında tuvalet eğitimi, dikkat dağıtıcı unsurlardan arındırılmış ve gerekli eğitim materyalleriyle donatılmış bir alanda gerçekleştirilir; süreç, çocuğun sıvı alımını artırarak idrar yapma hissini uyandırmaya ve belirli zaman aralıklarında lazımlıkla ilgili görevleri yerine getirmesine dayanır. Ebeveynler, çocukların kuru kalma, lazımlığa idrar yapma gibi davranışlarını övgü, sarılma, oyuncak ve ikramlarla pekiştirirken olumsuz sonuçlara karşı cezalandırmadan veya tepkisizlikten kaçınmalıdır. Ancak bu yöntem günümüzde dünya genelinde daha az kullanılmaktadır (Klassen ve ark., 2006).
Eliminasyon yöntemi ise, genellikle Asya ve Afrika ülkelerinde tercih edilen ve bebek bezinin kullanılmadığı bir yöntem olup batı ülkelerinde de giderek artan bir ilgi görmektedir (Gross-Loh, 2007). Eliminasyon yönteminde bebek bezinin kullanımının sınırlandırılması esas olup eğitim genellikle bebeğin doğumundan sonraki birkaç hafta içinde başlar (Schaefer ve DiGeronimo, 1997). Lekovic’e (2006) göre, anne ya da bebeğin bakımından sorumlu kişi, bebeğin idrar veya dışkı sinyallerine sesli cevap vererek bebekle bu ihtiyaç arasında bir ilişki kurar. Bebek, sesi duyduğunda eliminasyonu gerçekleştirebileceği yerde olduğunu anlar ve zamanlama burada kritik bir rol oynar çünkü yenidoğan bebekler genellikle 10-20 dakikada bir idrar yapar, barsak alışkanlıkları ise bireysel farklılık gösterir. Annenin bebeğin zamanlamasını zihninde şekillendirmesi ve içgüdüsel olarak bebeğin ihtiyacını hissetmesi, bu yaklaşımın etkili uygulanmasını kolaylaştırır (Lekovic, 2006).
Tuvalet eğitimi diğer başka metotlarla da denenerek sonuçlar yayınlanmıştır ve sesli alarm sistemi bunlardan biridir (Friman ve Vollmer, 1995; Van Laecke ve ark., 2006). Belçika’da 39 sağlıklı yuva çocuğunda denenen bu yöntemde çocuklara ıslaklıkta çalacak alarmlı bezler takılmıştır (Vermandel ve ark., 2008b). Alarm çaldığında bakımdan sorumlu kişi çocuğu tuvalete oturtarak süreci olumlu pekiştirme teknikleriyle açıklamış, ayrıca bir bez bebek aracılığıyla tuvalet süreci anlatılmış ve bu uygulamanın yapıldığı grupta tuvalet kontrolü, diğer gruba kıyasla belirgin şekilde daha hızlı gelişmiştir (Vermandel ve ark., 2008c).
Tuvalet eğitiminde cezalandırma yöntemi ise artık toplumların geneli tarafından terk edilmiştir (Luxem ve Christophersen, 1994). Çocuk odaklı eğitim metoduna göre, baskı ve cezalandırma, süreci uzatmakta ve ileri dönem komplikasyonları arttırmaktadır (Brazelton, 1962). Ceza yöntemi içeren Azrin ve Foxx modeli ise pediyatristler tarafından ya önerilmemektedir ya da ceza basamakları atlanarak uygulama tavsiye edilmektedir (Polaha ve ark., 2002). Yine de sosyokültürel seviyesi düşük gruplarda ceza ve baskı uygulamalarına rastlanabilmektedir (Koç ve ark., 2008).
Sonuç olarak yukarıda bahsi geçen çalışmaları özetlemek gerekirse tuvalet eğitimi, erken çocukluk döneminde öğrenilmesi gereken önemli bir gelişimsel beceri olarak kabul edilmektedir. Çocuğun tuvalet eğitimine hazır olup olmadığı, belirli davranışlardan anlaşılabilir. Örneğin, çocuğun kendi başına giyinmesi, idrar yapma ihtiyacını kelimeler veya mimiklerle ifade etmesi, tuvalet eğitimine hazır olduğu hakkında ipuçları verebilir. Bu belirtiler, çocuğun fiziksel ve bilişsel gelişim düzeyine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Ebeveynlerin olumsuz tutumları, çocuğun tuvalet eğitim sürecini zorlaştırabilir ve sürecin daha karmaşık hale gelmesine neden olabilir. Özellikle baskıcı ve zorlayıcı tutumlar, çocuğun dışa dönük problem davranışlarını artırarak eğitim sürecini daha da karmaşıklaştırabilir. Eğitim sürecinde ebeveynlerin, çocuğun gelişim düzeyine uygun bir yaklaşım benimsemeleri önemlidir. Aksi takdirde, erken yaşta başlayan baskıcı bir yaklaşım, çocuğun tuvalet eğitimini ertelemesine veya sürecin uzamasına yol açabilir. Çocukların tuvalet eğitimi sürecinde olumsuz tutumlardan kaçınılması, çocuğun özsaygısının korunmasına yardımcı olur ve sağlıklı bir gelişim süreci için zemin hazırlar. Ebeveynlerin bu sürece yaklaşım biçimleri, çocuğun psikolojik ve fiziksel gelişimi üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabilir. Bu nedenle, eğitim sürecinin her aşamasında duyarlı ve anlayışlı bir yaklaşım sergilenmesi gerekmektedir. Sağlıklı bir tuvalet eğitim süreci, çocuğun özerkliğinin gelişmesine katkı sağlamakla birlikte, ebeveyn-çocuk ilişkisini de güçlendiren bir faktör olarak rol oynar.
Tuvalet Eğitimi Hakkında Kitap Önerileri
Teo'nun Kaka Kitabı, Yağmur Artukmaç ve Pınar Çakır Aksu
Tuvalet eğitimini resimli bir hikâye ile anlatan bu kitap, Teo dizisi içinde yer almaktadır. Kitabın ilk bölümünde, çocukla birlikte okunmak üzere bezden tuvalet kullanımına geçme süreci öyküleştirilmiş; ikinci bölümünde, bu süreçte anne babaların işine yarayacak önerilere yer verilmiştir. Teo’nun hem akranlarıyla hem de ebeveynleriyle olan diyalogları öğretici ve eğlenceli bir şekilde sunulmuştur. Teo, oyunu bırakıp tuvalete gitmekte zorlanırken arkadaşlarından ve ailesinden öğrendikleriyle artık tuvalete gitmeyi kendisi istemeye başlamıştır.
Minik Elif’in Tuvalet Eğitimi: İlk Okuma Kitabım, Liane Schneider
Tuvalet eğitiminde çocuk ve ebeveynlere yardımcı olması adına hazırlanan bu hikâye kitabı, bir yaş ve üzeri çocuklar için önerilmiştir. Görsellerle desteklenen bu kitapta, Elif artık bez kullanmak istemediği için annesiyle olan diyaloglarıyla nasıl bezi bırakacaklarını konuşmuşlardır. Annesi, tuvaleti geldiğinde ne yapacağını ne söyleyeceğini açıklayıcı bir şekilde kızına anlatmış, süreci kolaylaştırması için kızına düğmeli yerine lastikli pantolon giydirmiş ve lazımlık kullanabileceğini anlatmıştır. Elif de oyuncaklarına tuvalet eğitimini anlatarak öğrendiklerini pekiştirmiştir.
Elveda Bez Merhaba Tuvalet, Sinem Gerger Akınal
18 ay ile 4 yaş arası çocuklar için uygun görülmüş olan bu kitapta, çocuğun tuvalet eğitimine hazır olup olmadığını görmek adına bir tablo oluşturulmuş ve buna dair öneriler sunulmuştur. Ayrıca çocuklar için oluşturulmuş renkli çıkartmalar ve bir oyun da kitaba eklenmiştir. Asil adlı hikâye kahramanı artık bez kullanmayı bırakmıştır ve ailesi de ona destek olmuştur. Bazen altına kaçırsa da böyle şeylerin olabileceği ve sürece devam edebileceği anlatılmıştır. El yıkama, temiz kıyafet giyme, kirli çamaşırları yıkama gibi konularda çocuğa nasıl yaklaşılması ve öğretilmesi gerektiği kitabın içinde belirtilmiştir. Çocukla birlikte okurken ebeveynlerin de önerilerden yararlanabileceği bir kitaptır.
Stressiz Tuvalet Eğitimi, Peter L. Stavinoha ve Sara Au
“Stressiz Ebeveynlik” isimli üç kitaptan oluşan bu serinin yazarları, ebeveynlik ve sağlık sorunları ile ilgilenen araştırmacılardır. Bu kitapta, çocuklarda tuvalet eğitimi bilinci kazanma sürecinin zorlukları açıklanmıştır. Bunun yanında, psikolojik etkilerini en aza indirmenin bazı yolları anlaşılır bir dille aktarılmıştır. Bu yönüyle ebeveynlere yardımcı bir kitap olabilir. Kitap, kendi içinde bölümlere ayrılmış ve tuvalet eğitimi birçok başlıkta ele alınmıştır. Çocuğun karakterini anlamak, başarılı bir tuvalet bilinci oluşturmada göz önünde bulundurulması gereken ilk etken olarak ele alınmıştır. Kitaba göre her çocuk eşsizdir, bambaşka karakteristik özellikleri vardır. Çocuğun karakterinin, isteklerinin ve olaylara verdiği tepkilerin oldukça önemli olduğu savunulmuştur. Bunları göz önünde bulundurarak, çocuğun iyi gözlemlenmesinin faydalı olacağı anlatılmıştır. Eğitim süresince karşılaşılabilecek tuvalet kazaları ve gerilemelerle nasıl başa çıkılması gerektiği, korku ve stresli dönemlerde nasıl bir yol izleneceği, çocuğa nasıl rol model olunacağı gibi konular da ayrı bölümlerde ayrıntılarıyla ele alınmıştır.
Tuvalet Eğitimi Yolculuğu: Otizm ve Diğer Gelişimsel Yetersizliğe Sahip Çocuklar İçin Tuvalet Eğitim Kılavuzu, Judith A. Coucouvanis
Bu kitap otizm ve diğer gelişimsel yetersizlik sorunları yaşayan çocuklar için tuvalet eğitimine yardımcı olmak amacıyla özel olarak hazırlanmıştır. Kitapta her çocuğa karakterleri, istekleri ve ihtiyaçları doğrultusunda farklı yaklaşımlar uygulamak gerektiği gibi gelişimsel yetersizlik görülen çocukların tuvalet eğitiminde çok daha dikkatli ve bilinçli bir tutum takınmak gerektiği açıklanmıştır. Kitapta, çeşitli gelişimsel yetersizlik yaşayan çocuklar ve ebeveynleri için tuvalet bilinci oluşturmanın incelikleri, sorunsuz bir tuvalet eğitimi için yapılması gerekenler, çeşitli yöntem ve yaklaşımlarla ele alınmıştır.
Kaka Hakkında Bildiğim Her Şey, Jaume Copons
Bu kitabın okuyucu kitlesi, ebeveynler ya da eğiticiler değil, çocuklar olarak belirlenmiştir. Çeşitli çizim ve görsellerle renklendirilmiş bu kitap, çocukların ilgisini çekebilecek şekilde hazırlanmıştır. Çocuklara tuvalet bilinci kazandırmanın zor noktalarından biri de onları ikna etmek, onlara bunu kendi istekleri doğrultusunda yaptırmak olabileceği için bu kitapta çocuklara tuvalet eğitimini eğlenerek öğretmek amaçlanmıştır. Tuvalet eğitimi sırasında sadece öğretmekle kalmayıp zorundalık bilincinin dışına çıkma noktasında da çocuklara yardımcı olabilir.
Tuvalet Eğitimi Hakkında Film, Dizi ve Belgesel Önerileri
Haydi Elmo ile Tuvalete, 2013
Bu film, “Susam Sokağı” isimli çocuk dizisi tarafından tuvalet eğitimi konusu üzerinde durmak amacıyla çıkarılmıştır. Tüm zamanların en sevilen karakterlerinden biri olan Elmo, çocuklara tuvalet eğitimini öğretmektedir. Tuvalet eğitimini çocuklar için stresli ve korku dolu bir süreç olmaktan çıkarıp onlara eğlenerek öğretmek amaçlanmıştır. Filmde Bebek Ayı karakterinin küçük kardeşi, tuvalet kullanımını öğrenmeye başlamıştır. Bu süreçte Elmo ile Bebek Ayı’nın annesi, bir yandan ona tuvalet eğitiminde birer rol model olurken, bir yandan izleyiciye seslenerek tuvalet eğitimi ile ilgili bilgiler vermektedir. İçinde tuvalet eğitimiyle ilgili çeşitli şarkılar barındıran film, bu yönüyle de çocuklara eğlenceli vakit geçirmenin ve tuvalet kullanımını sevdirmenin farklı bir yolunu sunmaktadır. Filmde annelerin, babaların hatta Susam Sokağı karakterlerinin bile tuvaleti kullandığı çocuklara anlatılmaktadır. Çocuklara; kendilerine zaman tanımayı, kazalara karşı utanç ya da korku duymamayı ve stressiz bir şekilde bu süreci yönetmeyi öğretmek planlanmıştır.
Üçüzler Tuvalet Eğitimi Alıyor, 2008
Bu çizgi dizi, üç kız kardeşin günlük hayatta yaşadığı olayları, öğrenme maceralarını eğlendirici bir biçimde izleyiciye sunmaktadır. Neredeyse her bölümde çeşitli sorumlulukların öğrenilmesinde rol oynayan etkiler barındıran bu çizgi dizi, Tuvalet eğitimi aldıkları bölümde de çocuklarda öz bakım ve tuvalet bilincinin kazandırılması konusu öğretici ve eğlenceli bir senaryo çerçevesinde sunulmuştur. Üçüz kız kardeşlerin maceralarını konu alan bu çizgi dizi serisi, olaylar gerçekleşirken kız kardeşlerin kendi aralarında yaşadıkları çatışmaları da konu edindiğinden, kardeşlerin arasında çıkabilecek anlaşmazlıklara nasıl çözüm bulunacağı konusunda da çocuklar için öğretici olabilir.
Çocuklarda Tuvalet Eğitimi (Hazırlık, En Uygun Yaş), Osman Gönülal
Videoda ebeveyn ve eğiticilere tuvalet eğitimi ile ilgili bilgiler verilmiştir. Kanalda birkaç bölüm halinde paylaşılmıştır. Videoda, tuvalet eğitiminin incelikleri sade ve anlaşılabilir bir dille izleyiciye aktarılmıştır. Tuvalet eğitimine başlamada her zaman net bir yaş olmadığı için videoda ebeveynlere doğru zamanın geldiğinin habercisi olan işaretler ve bu zamanın geldiğini nasıl fark edebilecekleri anlatılmıştır. Bunun yanında çocukları sürece hazırlamak ve bu süreci anlamalarına yardımcı olmak adına onlara karşı nasıl bir yaklaşım geliştirmenin doğru olacağı da izleyiciye aktarılmıştır.
Akademisyen Anne-Tuvalet Alışkanlığı ve Eğitimi, Saniye Bencik Kangal
Bu bilgilendirici videoda tuvalet eğitimi ile ilgili bilinmesi gereken birçok şey anlaşılır bir dille ve birçok detayıyla ele alınmıştır. Ebeveynlere yönelik hazırlanmış bu videoda çocuğun tuvalet eğitiminde dikkat edilmesi gereken unsurlar aktarılmıştır. Çocuğa yaklaşımın nasıl olması gerektiği, hangi noktalara dikkat edilmesi gerektiği, tuvalet eğitiminde yapılan hatalar ve doğruları uzman tarafından kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Tuvalet eğitimi ile ilgili başlangıç aşamasında ihtiyaç duyulabilecek pek çok bilgiyi sunan bu video, sürecin yönetimi ile ilgili bilgi sahibi olmak isteyen ve nereden başlanılması gerektiği konusunda kararsızlık yaşayan ebeveyn ve eğiticiler için stresle başa çıkma adına yardımcı olabilir.
Tuvalet Eğitimi, Yuva Rehberim Okul Öncesi Eğitim Portalı
Okul öncesi dönemde çocuklara tuvalet alışkanlığı kazandırma sürecine ilişkin temel bilgileri ve uygulama önerilerini sunmaktadır. Filmde, çocukların tuvalet eğitimine hazır olup olmadığının nasıl anlaşılabileceği, eğitim sürecinde karşılaşılabilecek olası güçlükler ve bu güçlüklerle başa çıkma yöntemleri ele alınmaktadır. Ayrıca, ebeveynlere ve eğitimcilere yönelik, süreci destekleyici stratejiler ve pratik öneriler sunularak, tuvalet eğitiminin daha sağlıklı ve etkili bir şekilde ilerlemesi hedeflenmektedir. Söz konusu kısa film, tuvalet eğitimi sürecinde çocukların gelişimsel ihtiyaçlarına uygun yaklaşım geliştirmek isteyen ebeveynler ve okul öncesi eğitimciler için önemli bir rehber niteliği taşımaktadır.
Kaynakça
American Academy of Pediatrics. (1998). Toilet training. Guidelines for parents. Elk Grove Village, III.
Azrin, N. H. ve Foxx, R. M. (1971). A rapid method of toilet training the institutionalized retarded. Journal of Applied Behavior Analysis, 4(2), 89–99. https://doi.org/10.1901/jaba.1971.4-89
Azrin, N. H. ve Foxx, R. M. (1974). Toilet training in less than a day. Simon & Schuster.
Barone, J. G., Jasutkar, N. ve Schneider, D. (2009). Later toilet training is associated with urge incontinence in children. Journal of Pediatric Urology, 5(6), 458-461. https://doi.org/10.1016/j.jpurol.2009.05.012
Bauer, I. (2006). Diaper free! The gentle wisdom of natural infant hygiene. Natural Wisdom Press.
Bencik-Kangal, S. (2018, 4 Ekim). Akademisyen anne-tuvalet alışkanlığı ve eğitimi MigrosTV [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=8YGUrtRAg9w
Brazelton, T. B. (1962). A child-oriented approach to toilet training. Pediatrics, 29(1), 121–128. https://doi.org/10.1542/peds.29.1.121
Brazelton, T. B., Christophersen, E. R., Frauman, A. C., Gorski, P. A., Poole, J. M., Stadtler, A. C. ve Wright, C. L. (1999). Instruction, timeliness, and medical influences affecting toilet training. Pediatrics, 103(6), 1353-1358. https://doi.org/10.1542/peds.103.S3.1353
Butler, J. F. (1976). The toilet training success of parents after reading toilet training in less than a day. Behavior Therapy, 7(2), 185–191. https://doi.org/10.1016/s0005-7894(76)80274-2
Choby, B. A. ve George, S. (2008). Toilet training. American Family Physician, 78(9), 1059-1064. https://doi.org/10.2307/j.ctv62hffc.26
Community Paediatrics Committee, Canadian Paediatric Society. (2000). Toilet learning: Anticipatory guidance with a child-oriented approach. Journal of Paediatrics and Child Health, 5(5), 333–335.
Deniz, Ç. ve Görak, G. (2016). Çocuklarda tuvalet eğitimi ve kullanılan yöntemler. Jaren, 4(1), 59-64. https://doi.org/10.5222/jaren.2018.059
Eren, T. ve Oğuz, F. (2014). Sağlıklı çocuklarda tuvalet eğitimi. The Journal of Turkish Family Physician, 5(3), 13-18.
Evliyaoğlu, N. (2007). Sağlam çocuk izlemi. Türk Pediatri Arşivi, 42(11), 6-10.
Foxx, R. M. ve Azrin, N. H. (1973). Dry pants: A rapid method of toilet training children. Behaviour Research and Therapy, 11(4), 435–442. https://doi.org/10.1016/0005-7967(73)90102-2
Friman, P. C. ve Vollmer, D. (1995). Successful use of the nocturnal urine alarm for diurnal enuresis. Journal of Applied Behavior Analysis, 28(1), 89–90. https://doi.org/10.1901/jaba.1995.28-89
Gönülal, O. (2020, 26 Eylül). Çocuklarda tuvalet eğitimi (hazırlık, en uygun yaş) [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=qLvCv7AmwAE
Gross-Loh, C. (2007). The diaper-free baby: The natural toilet training alternative. William Morrow Paperbacks.
Kiddoo, D. A. (2012). Toilet training children: when to start and how to train. Canadian Medical Assocation Journal, 184(5), 511-511.
Kinservik, M. A. ve Friedhoff, M. M. (2000). Control issues in toilet training. Pediatric Nursing, 26(3), 267-272.
Klassen, T. P., Kiddoo, D., Lang, M. E., Friesen, C., Russell, K., Spooner, C. ve Vandermeer, B. (2006). The effectiveness of different methods of toilet training for bowel and bladder control. Evidence Report/Technology Assessment, 147, 1-57.
Koç, I., Camurdan, A. D., Beyazova, U., İlhan, M. N. ve Şahin, F. (2008). Toilet training in Turkey: The factors that affect timing and duration in different sociocultural groups. Child: Care, Health and Development, 34(4), 475–481. https://doi.org/10.1111/j.1365-2214.2008.00829.x
Kösterelioğlu, İ. (2018). Effects of parenting style on students' achievement goal orientation: A study on high school students. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 13(4), 91-107. https://doi.org/10.29329/epasr.2018.178.5
Lekovic, J. M. (2006). Diaper-Free Before 3: The healthier way to toilet train and help your child out of diapers sooner (s. 33-55). Three Rivers Press.
Luxem, M. ve Christophersen, E. (1994). Behavioral toilet training in early childhood. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 15(5), 370–378. https://doi.org/10.1097/00004703-199410000-00009
Martin, J. A., King, D. R., Maccoby, E. E. ve Jacklin, C. N. (1984). Secular trends and individual differences in toilet-training progress. Journal of Pediatric Psychology, 9(4), 457-468. https://doi.org/10.1093/jpepsy/9.4.457
Mota, D. M., Barros, A. J., Matijasevich, A. ve Santos, I. S. (2010). Longitudinal study of sphincter control in a cohort of Brazilian children. Jornal de Pediatria, 86, 429-434. https://doi.org/10.2223/JPED.2028
Murillo B, J., Paula, J. C. D., Bastos, C. R., Soares, D. G., Castro, N. C. T. D., Sousa, K. K. D. V., Carmo, A. V. D., Miranda, R. L. D., Mrad, F. C. D. C. ve Bessa, J. D. (2021). Personal and familial factors associated with toilet training. International Braz J Urol, 47, 169-177. https://doi.org/10.1590/S1677-5538.IBJU.2020.0129
Özmert, E. N. (2006). Erken çocukluk gelişimin desteklenmesi-III: Aile. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 49(3), 256-273.
Polaha, J., Warzak, W. J. ve Dittmer-McMahon, K. (2002). Toilet training in primary care: Current practice and recommendations from behavioral pediatrics. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 23(6), 424–429. https://doi.org/10.1097/00004703-200212000-00005
Polat, E. M. (2019). Annelerin çocuklarının tuvalet eğitimine yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hasan Kalyoncu Üniversitesi.
Schum, T. R., Kolb, T. M., McAuliffe, T. L., Simms, M. D., Underhill, R. L. ve Lewis, M. (2002). Sequential acquisition of toilet-training skills: A descriptive study of gender and age differences in normal children. Pediatrics, 109(3), 399–558. https://doi.org/10.1542/peds.109.3.e48
Schaefer, C. E. ve DiGeronimo, T. F. (1997). Toilet training without tears (s. 170-177). Signet.
Stadtler, A. C., Gorski, P. A. ve Brazelton, T. B. (1999). Toilet training methods, clinical interventions, and recommendations. Pediatrics, 103(Supplement 3), 1359-1361. https://doi.org/10.2223/JPED.1752
Stendler, C. B. (1950). Sixty years of child training practices. The Journal of Pediatrics, 36(1), 122–134. https://doi.org/10.1016/s0022-3476(50)80189-0
Van Laecke, E., Wille, S., Vande Walle, J., Raes, A., Renson, C., Peeren, F. ve Hoebeke, P. (2006). The daytime alarm: A useful device for the treatment of children with daytime incontinence. Journal of Urology, 176(1), 325–327. https://doi.org/10.1016/s0022-5347(06)00303-x
Vermandel, A., Van Kampen, M., Van Gorp, C. ve Wyndaele, J. (2008a). How to toilet train healthy children? A review of the literature. Neurourology and Urodynamics, 27(3), 162–166. https://doi.org/10.1002/nau.20490
Vermandel, A., Van Kampen, M., De Wachter, S., Weyler, J. ve Wyndaele, J. (2008b). The efficacy of a wetting alarm diaper for toilet training of young healthy children in a day‐care center: A randomized control trial. Neurourology and Urodynamics, 28(4), 305–308. https://doi.org/10.1002/nau.20658
Vermandel, A., Weyler, J., De Wachter, S. ve Wyndaele, J. (2008c). Toilet training of healthy young toddlers: A randomized trial between a daytime wetting alarm and timed potty training. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 29(3), 191–196. https://doi.org/10.1097/dbp.0b013e31816c433a
Wheeler, M. (2011). Herkes için tuvalet eğitimi. Saadet Baykal (Çev.). Gün Yayıncılık.
Yavuzer, H. (2005). Çocuğu tanımak ve anlamak. Remzi Kitabevi.
Yuva Rehberim Okul Öncesi Eğitim Portalı. (2012, 24 Şubat). Tuvalet eğitimi [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=jCS_HoFcEjQ