İzinsiz İçerik Kullanımı Hakkında Uyarı: Web sitemizde yer alan tüm yazılar ve içerikler, Dr. Burcu Büge’ye ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında koruma altındadır. Yazılarımızın tamamı telif hakkıyla korunmakta olup, herhangi bir şekilde çoğaltılması, dağıtılması, yayınlanması, kopyalanması veya üçüncü taraflarla paylaşılması için önceden yazılı izin alınması zorunludur. İzinsiz içerik kullanımı tespit edildiği takdirde, yasal yollara başvurulacak ve ilgili kişi ya da kurumlar hakkında hukuki işlemler başlatılacaktır. Bu kapsamda, içeriklerimizi kullanmak isteyen kişi veya kurumların, Dr. Burcu Büge’den yazılı izin talebinde bulunmaları gerekmektedir.
Love Bombing
Kaygas ve Candemir’e (2023) göre son yıllarda sosyalleşmenin büyük bir kısmı sosyal ağ ortamlarında gerçekleşmektedir. Dijital platformlar, arkadaş ve akrabalarla iletişim kurmak, bilinen ve bilinmeyen kullanıcılarla içerik paylaşmak, partner bulmak, yeni arkadaşlıklar edinmek ve mevcut ilişkileri güçlendirmek için yaygın olarak kullanılabilmektedir (Kaygas ve Candemir, 2023). Flört kavramı en basit şekilde, iki birey arasında gerçekleşen psikolojik, duygusal ve cinsel çekimi ve bağlılığı kapsayan yakınlık olarak tanımlanabilir (Sünetçi ve ark., 2016). Flörtün, sosyal yaşamda kurulan ilişkilerden farkı ise, iletişim kurulan bireye karşı ilgi ve duygusal yakınlık hissedilen daha özel bir ilişki olmasıdır (Akcan, 2020). Romantik ilişkiler, duygusal ve sosyal bağlanma duygusuna etkide bulunabilirken, olumlu bir benlik anlayışı geliştirmek için de önemli olabilir (Bylsma ve ark., 1997).
Hayes ve Jeffries’e (2016) göre insanlar oldukça hızlı bir şekilde âşık olabilir ve romantik filmlere ilgi gösterebilirler. Böyle yoğun sevgi gösterilerini görmek etkileyici ve keyifli olabilmektedir (Hayes ve Jeffries, 2016). Ancak Beri’ye (2024) göre yoğun sevgi gösterilerinde bulunmak ve bir kişiyi ilişkiye çekmek veya o ilişkide tutmak bir istismar tekniğidir ve bu teknik love bombing olarak adlandırılmaktadır. Genellikle yoğun bir sevgi gösterisi, hayranlık, büyük jestler içerir ve ilişkinin herhangi bir aşamasında gerçekleşebilir ve genellikle iki kişinin ilk tanıştığı dönemde daha yaygındır. Tüm bu ilgi başlangıçta etkileyici görünebilir, ancak tehlikeli bir şekilde manipülatif olabilmektedir (Beri, 2024). Fox’a (2013) göre günümüz ilişkilerinde sıklıkla karşılaşılan bir kavram olan love bombing flört şiddeti türüdür ve genellikle başkası üzerinde zorlayıcı denetim kurmanın başlangıcı olarak görülebilir. Love bombing’i diğer flört şiddeti türlerinden ayıran özelliği ise love bombing uygulayan kişi partnerini mesaj, e-posta, telefon, sosyal medya ve hediyeler yoluyla aşırı ilgi bombardımanına tutar bu yüzden love bombing’e maruz kalan bireyin duygusal manipülasyon ve flört şiddeti altında olduğunu anlaması zorlaşabilir (Fox, 2013).
Reid’e (2016) göre love bombing, alıcının genellikle kabul etmeyeceği veya katılmayacağı davranışlara zorlanmasına neden olabilir. Mesela, love bomber yani ilişki içerisinde love bombing davranışında bulunan taraf, partnerine arkadaşlarıyla plan yapmasına engel olabilecek davranışlar sergileyebilir. Zorlayıcı veya manipülatif love bombing davranışında bulunur (Reid, 2016). Eğer ilişkiyi kontrol etmeye çalışmaya başlarlarsa, aynı zamanda o eski aşk yoğunluğunu göstermeye devam ederlerse, o kişiden ayrılmak karşı taraf için daha zor hale gelebilir (Hennessy, 2012). Halperin’e (1982) göre kişiler genellikle bu durumun içine kendilerini kaptırabilirler çünkü deneyimledikleri sevgi ve kabul miktarı, daha önce yaşadıklarından çok daha yoğun olabilir. Bu durum o kadar sarhoş edici olabilir ki durup düşünmekte zorlanabiliriz, "bu insanlar beni neredeyse hiç tanımıyorlar; neden bana böyle davranıyorlar?" diye, amaç, sizi ve gruptan aradaki sınırları ortadan kaldırmaktır, bu da daha sonra ayrılmayı zorlaştırabilir (Halperin, 1982). Böylesine kapsamlı bir sevgi almak güçlü bir bağ oluşturabilir; hayatlarında sağlıklı sevgiye pek az deneyim yaşamış kişiler için, love bombing özellikle etkili olabilir (Singer ve Addis, 1992). Bu davranış modeli daha çok narsistik bireylerin kullandığı bir ilişki deseni olabilir. Strutzenberg (2016) yaptığı bir araştırmada love bombing’in narsistik eğilimler, kaçınan bağlanma ve kaygılı bağlanma ile pozitif, özsaygı ile negatif ilişkili olduğunu göstermiştir (Strutzenberg, 2016).
Bağlanma teorisi Bowbly (1973) tarafından ortaya çıkmış, bireyin bebeklik döneminde bakım vereniyle kuracağı sağlıklı ya da sağlıksız ilişkisi sonucu çevresiyle kuracağı bağı inceleyen bir teoridir. Bu teoriye göre güvenli ve güvensiz (kaçıngan ve kaygılı) olmak üzere iki tip bağlanma çeşidi vardır. Bebeklik döneminde bakım veren kişiyle oluşturulan olumlu etkileşim sonucunda kişide güvenli bağlanma oluşabilecekken bireyler ihtiyaçları olduğunda bakım veren kişinin uzak, güvenilmez ve yakınlıktan hoşlanmayan tutumlarına maruz kalmışlarsa güvensiz bağlanma oluşabilmektedir (Bowbly, 1973). Pistole (1995), güvensiz bağlanma türlerinin, narsistik kırılganlığı yüksek olan bireyler için birer savunma mekanizması işlevi görebileceğini ve çocuklukta yaşanan bu bağlanma biçimlerinin, yetişkinlikte kişinin kendini daha fazla sorgulamasına neden olabileceğini belirtmiştir. Güvensiz bağlanmaya sahip bireyler öz saygılarını başarı veya başarısızlık üzerine kurarlar ve bu nedenle “partnerim umursasaydı beni arardı” gibi bir düşünce öz saygılarında ciddi bir düşüşe yol açabilir (Roberts ve ark., 1996). Strutzenberg’in (2016) araştırmasına göre ise özsaygı, love bombing davranışlarının sergilenmesi ile önemli bir negatif ilişki göstermiştir. Bu bulgular, bireylerin bağlanma stillerini ve özsaygılarını anlamanın, onların sağlıklı ilişkiler kurabilmesi için kritik olduğunu göstermektedir (Bowlby, 1973; Pistole, 1995; Roberts ve ark., 1996; Strutzenberg, 2016).
Kırılgan narsisizm özelliklerine ilişkin yapılan çalışmalar incelendiğinde, seçilen değişkenler arasında sıklıkla bağlanma kuramının yer alması dikkati çekmiştir (Elibol ve Sevi Tok, 2019). APA’nın (2014) yayınladığı DSM-5’e göre narsistik kişilik bozukluğu olan bir birey sürekli olarak sınırsız başarı, güç, zekâ istemleri ile uğraşabilir, başarılarını olduğundan büyük gösterebilir, kendi çıkarları doğrultusunda diğer insanları kullanabilir, başkalarının duygularını anlamak istemeyebilir, sıklıkla kıskanıldığına inanmak ister ve narsistik bir birey sevildiğinin ve arzu edildiğinin doğrulanmasını isteyebilir (APA, 2014). Beri’ye (2024) göre narsist bireylerin öz saygısı, beğenildiğini ne kadar hissettiğine bağlıdır. Narsizm ve love bombing arasındaki ilişki, manipülatif ve duygusal olarak zarar verici bir dinamik oluşturabilir. Bu süreç, kurbanın kendi değerlerini ve sınırlarını göz ardı etmesine, bağımlılık geliştirmesine ve narsistik partnerin kontrolü altına girmesine yol açabilir (Beri, 2024).
Sonuç olarak, bağlanma teorisi, narsistik özellikler ve love bombing gibi dinamikler, bireylerin ilişkilerdeki davranışlarını ve duygusal sağlığını önemli ölçüde etkileyebilir (Beri, 2024; Bowlby, 1973; Fox, 2013). Güvenli bağlanma sağlıklı ilişkilerin temelini oluştururken, güvensiz bağlanma ise manipülasyon ve duygusal zorlama gibi zararlı davranışlara yol açabilir (Pistole, 1995). Narsistik bireylerin özsaygıları başkalarının onayına dayandığı için, bu tür manipülatif davranışlar ilişkilerdeki güç dengesini bozabilir (Reid, 2016). Bu faktörlerin anlaşılması, sağlıklı ilişkiler kurmak ve duygusal manipülasyonlardan korunmak için önemlidir.
Love Bombing Hakkında Kitap Önerileri
İkili İlişkilerde Duygusal Manipülasyon, Pascale Chapaux-Morelli ve Pascal Couderc
En az fiziksel şiddet kadar yıkıcı olabilen bu psikolojik şiddet, çoğunlukla mağdurun kendi başına fark edemediği bir şeydir çünkü eleştiri darbeleriyle suçu kendinden başka yerde göremez hale gelebilmektedir. Bu kitapta yazar somut vakalar üzerinde ilerleyerek ilişkide manipülatif kişileri ve onların bu davranışı yapmasında etkili olan toplumsal ve psişik etkenleri tartışmakta ayrıca manipülasyona maruz kalan kişiler için tavsiyelerde bulunmaktadır. Kitapta "love bombing" gibi manipülatif davranışların, narsistik kişilik yapısındaki partnerler tarafından nasıl kullanıldığını ve bu tür psikolojik şiddetin mağdurlar üzerindeki yıkıcı etkilerini somut vakalarla ele alarak tartışılmaktadır.
İlişkiler: Başlatmak, Sürdürmek, Bitirmek, Alp Karaosmanoğlu, Miray Şaşıoğlu ve Nihan Azizlerli
Bu kitapta kişilerin sahip olduğu şemaların ve modların ilişki sürecindeki rollerine kısaca değinilmektedir. Duygusal ilişkilerin başlama, sürdürme ve bitirme dönemlerinin açıklandığı bu kitapta kişilerin ilişkilerde en sık sorun yaşadığı durumları, mitleri, yanlış tutumları, kronik ve tekrarlayıcı ilişki sorunlarının nedenlerine ilişkin ipuçlarını ve ayrıca sık yaşanan bu sorunlarla başa çıkma yolları anlatılmaktadır. Ayrıca, "love bombing" gibi manipülatif davranışların neden olduğu kronik ve tekrarlayıcı ilişki sorunlarına ve bu sorunlarla başa çıkma yollarına da değinilmektedir. Üç bölümden oluşan kitapta, başlangıçta neden kişilerin bir ilişkiye giremediği, hangi şemaların nasıl belirteçleri olduğu anlatılmakta, ikinci kısımda ise sağlıklı bir ilişkinin nasıl devam ettiği ve kişilerin sahip olduğu şemaların bu gidişatı ne yönde etkilediğine değinilmektedir. Son olarak üçüncü kısımda ilişkilerin bitiş süreci konu alınmaktadır. İlişkilerde kişilerin yaşadığı duygular ve süreçler hakkında farkındalık kazanmak için kaynak olabilecek nitelikte bir kitaptır.
Bağlanma: Aşkı Bulmanın ve Korumanın Bilimsel Yolları, Amir Levine ve Rachel Heller
İlişkilerden bahsederken sıklıkla bağlanma kuramından bahsedilir. Bu kitapta kişinin kendini güvende hissedebileceği bir ilişkinin temellerini nasıl atabileceğine dair ipuçlarından bahsedilmektedir. Kitapta ilişki kurma süreci dört bölümde işlenmekte, giriş bölümünde ilişkilerde davranışların rolü inceleniyor ve çözümlemeler sunuluyor, kitabın birinci ve ikinci bölümlerinde okurun kendisi ve partnerinin bağlanma stilini nasıl öğrenebileceği hakkında bilgi verilmektedir ve bağlanma stilleri anlatılmaktadır. Son iki bölümde ise partnerlerin bağlanma stillerinin çatıştığı durumlarda ilişkinin nasıl güvenli bir şekilde devam ettirebileceğini ve sorunların çözümü için izlenebilecek yollar incelenmektedir. Bu kitap ile kişinin kendinin ya da partnerinin daha önce fark etmediği birtakım davranışlarını fark etmesi hedeflenerek ilişkisini geliştirmesi amaçlanmaktadır.
Zor İnsanlarla Başa Çıkma Yolları, Ursula Markham
Uzun yıllar personel danışmanlığı yapmış yazar, bu kitapta, zor insanları tanıma ve onlara karşı nasıl davranılabileceğine ilişkin ipuçlarını okurlarıyla buluşturmayı hedeflemektedir. Kitapta başlıca üç temel kişilik türü arasındaki farkları anlamak, etkili iletişim kurmak, hayır demeyi öğrenmek, başkalarını motive etmek, çatışmalar sırasında ortaya çıkan stresi azaltmak başlıkları incelenmektedir. Etkili iletişim kurma, hayır demeyi öğrenme ve çatışmalar sırasında ortaya çıkan stresi azaltma gibi konular, manipülatif ve zorlayıcı davranışlara karşı direnç geliştirmede önemli olduğundan bu kitabın "love bombing" gibi manipülatif davranışlarla başa çıkmak için de faydalı olması mümkündür.
Narsistle Ateşkes, Wendy Behary
Narsist bir bireyle işe yaramayan güç savaşlarını ve anlamsız tartışmaları bir kenara bırakıp, işlevsel bir şekilde iletişim kurmanın, bireylerin ihtiyaçlarını karşılamalarının bir yolunu bulmak için bu kitap tam bir çıkış kapısı niteliğini karşılamaktadır. Kendisini dünyanın merkezine koyan bu kişilerle başa çıkmak için kitapta etkili çözümler sunulmaktadır. Bu kitap, narsist kişilerin savunma mekanizmalarını anlamayı ve onlarla şefkatli ve empatik bir iletişim kurmayı öğreterek, “love bombing” gibi manipülatif davranışlarla başa çıkmak için etkili stratejiler sağlanmaktadır.
Love Bombing Hakkında Film, Dizi ve Belgesel Önerileri
Mon Roi, 2015
Filmdeki baş karakter Georgio, Tony ile ilişkisinin başlangıcında yoğun sevgi gösterileri, hayranlık ifadeleri ve büyük jestlerle Tony'yi etkiler. Bu aşırı ilgi, Tony'yi büyüleyip bağlanmasına neden olurken, aslında manipülatif bir ilişkinin temelini oluşturur. Georgio’nun aşırı ilgisi, Tony'nin duygusal sınırlarını aşarak onu kontrol etmeye yönelik bir araç haline gelir. İlişkinin ilerleyen safhalarında bu sevgi gösterilerinin yerini dengesizlik, duygusal manipülasyon ve hatta istismar almaktadır.
It Ends with Us, 2024
Hikâyede Lily, geçmiş travmalarla baş etmeye çalışırken, Ryle adında karizmatik ve etkileyici bir cerrahla tanışır. Ryle, ilişkinin başında Lily'nin güvenini hızlıca kazanmak için onu ilgiye boğar, büyük jestler yapar ve ona özel olduğunu hissettirir. Ancak zamanla bu yoğun ilgi yerini kontrolcü, öfkeli ve zararlı davranışlara bırakır. Lily, başlangıçta gördüğü “mükemmel” partnerin aslında sevgiyi manipülasyon aracı olarak kullandığını fark eder. Film, bir bireyin bu tür toksik bir ilişkide kendi sınırlarını nasıl yeniden inşa ettiğini ve kendi değerini fark ederek nasıl iyileşmeye başladığını da güçlü bir şekilde işler. Böylece film, sadece romantik bir drama değil, aynı zamanda duygusal manipülasyonun fark edilmesi ve kırılması üzerine önemli mesajlar taşıyan bir hikâye sunar.
You, (2018-2025)
Caroline Kepnes'in aynı adlı romanından uyarlanmış bir psikolojik gerilim dizisidir. Baş karakter Joe Goldberg, hedef aldığı kadınlara aşırı ilgi ve sevgi göstererek onları kendine bağlar. Hızla ve yoğun bir şekilde ilerlettiği ilişkilerde, duygusal bağımlılık yaratmak için onların zayıf noktalarını keşfeder ve kullanır. Joe'nun güvenlik ve güvensizlik arasında yarattığı karışık duygular, kurbanların daha fazla bağlanmasına neden olmaktadır. Ayrıca, kıskançlık ve izolasyon taktikleri ile hedefteki kadının sosyal çevresini kontrol etmeye çalışır, böylece kurban tamamen ona bağımlı hale gelir. Bu yapım, bu taktiklerin ne kadar tehlikeli olabileceğini ve kurbanların nasıl etkilendiğini etkili bir şekilde izleyiciye sunar.
Dirty John, (2018-2019)
Gerçek bir hikâyeye dayanan bir Amerikan antoloji suç dizisidir. Dizinin odak noktası, manipülatif ve tehlikeli bir adam olan John Meehan'ın Debra Newell adındaki başarılı bir iç mimarın hayatına nasıl sızdığı ve etkilediğidir. John, Debra'ya karşı aşırı ilgi ve sevgi göstererek onu etkilemeye çalışır. Hediye alma, romantik jestler yapma ve sürekli dikkat gösterme gibi taktiklerle Debra'nın güvenini kazanmaya çalışır. John Meehan'ın Debra üzerindeki kontrolü, ilişkinin ilerleyen süreçlerinde kıskançlık, izolasyon ve manipülatif davranışlarla derinleşir, bu da Debra'nın hayatında büyük travmalara ve zorluklara yol açar. Bu yapım, izleyicilere manipülatif ilişki dinamiklerini ve kurbanların deneyimlerini anlama fırsatı sunmaktadır.
Big Little Lies, (2017-2019)
Liane Moriarty'nin aynı adlı romanından uyarlanmış bir Amerikan drama dizisidir. California'da geçen dizi, farklı sosyo-ekonomik arka planlara sahip annelerin karmaşık ilişkilerini ve yaşamlarını merkezine almaktadır. Dizi, karakterlerin geçmişlerinden kaynaklanan derin psikolojik sorunları ve bu sorunların ilişkilerindeki yansımalarını detaylı bir şekilde işlemektedir. Perry, ilişkiye yoğun bir sevgi ve hayranlık gösterisiyle başlar; Celeste’e olan ilgisini abartılı jestler ve romantik sözlerle sürekli olarak vurgular. Celeste, başlangıçta bu ilgi ve sevgiye kapılarak ilişkiye bağlanır, ancak zamanla Perry'nin aşırı kıskançlık, kontrol ve fiziksel şiddet içeren davranışlarıyla yüzleşir. Dizinin bu ilişkiyi ele alışı, love bombing’in sadece çekici bir başlangıç olmadığını, aynı zamanda duygusal istismar döngüsünün ilk aşaması olabileceğini vurgulamaktadır.
Love Bombing Nedir, Klinik Psikolog Özgenur Taşkın
Üsküdar Üniversitesi Npİstanbul Beyin Hastanesi tarafından paylaşılmış olan bu videoda Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “love bombing” kavramını ele almaktadır. Videoda, love bombing sürecinde yoğun ilgi nedeniyle kendisini değerli ve özel hisseden kişinin, üzerinde güç kurulduktan sonra birdenbire ilginin kesilmesi ile yaşadıklarından söz edilmektedir. Bu ani değişim, maruz kalan bireyde özsaygı kaybına, duygularını sorgulamasına ve kafa karışıklığına yol açar. Devamında, bireyde travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, anksiyete ya da panik atak gibi çeşitli psikolojik sorunlar gelişebilir. Video, bu tür ilişkisel manipülasyonların sonuçlarının ne denli ciddi olabileceğini vurgularken, izleyicilere sağlıklı ilişkiler ve duygusal sınırlar konusunda farkındalık kazandırmayı amaçlamaktadır.
Kaynakça
Akcan, G. (2020). Flört şiddeti: Psikopatolojik bir değerlendirme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 5(2), 72-87.
Amerikan Psikiyatri Birliği. (2014). Kişilik Bozuklukları. Ruhsal bozuklukların tanısal ve istatistiksel el kitabı, DSM-5 tanı ölçütleri başvuru el kitabı içinde (5. Bs., s. 333-334). Hekimler Yayın Birliği.
Beri, R. (2024). A Study on Love Bombing, Narcissism and Emotional Abuse among Young Adults in Relationship and Situationship. International Journal of Interdisciplinary Approaches in Psychology, 2(6), 22-46.
Bowlby, J. (1973). Attachment and loss: Volume II - Separation: Anxiety and anger. Pimlico
Bylsma, W. H., Cozzarelli, C. ve Sumer, N. (1997). Relation between adult attachment styles and global self-esteem. Basic and Applied Social Psychology, 19(1), 1–16. https://doi.org/10.1207/s15324834basp1901_1
Elibol, Ş. ve Sevi Tok, E. S. (2019). Bağlanma stilleri, duygu düzenleme, reddedilme duyarlılığı, yakınlık korkusu ve kendini saklamanın kırılgan narsisizm ile ilişkisi. Ayna Klinik Psikoloji Dergisi, 6(2), 127-148. https://doi.org/10.31682/ayna.515625
Fox, J. (2013). Into hell: Gang-prostitution of minors. Washington and Lee Journal of Civil Rights and Social Justice, 20(2), 591–621.
Halperin, D. A. (1982). Group processes in cult affiliation and recruitment. Group, 6(2), 13- 24. https://doi.org/10.1007/BF01456447
Hayes, S. ve Jeffries, S. (2016). Romantic terrorism? An auto-ethnographic analysis of gendered psychological and emotional tactics in domestic violence. Journal of Research in Gender Studies, 6(2), 38-61. https://doi.org/10.22381/jrgs6220162
Hennessy, D. (2012). How he gets into her head: The mind of the male intimate abuser. Atrium.
Kaygas, Y. ve Candemir, G. (2023). Romantik ilişkilerde ghosting: Ghost lover. Humanistic Perspective, 5(3), 1049-1071. https://doi.org/10.47793/hp.1258703
Pistole, M. C. (1995). Adult attachment style and narcissistic vulnerability. Psychoanalytic Psychology, 12(1), 115-126. https://doi.org/10.1037/h0079603
Reid, J. A. (2016). Entrapment and enmeshment schemes used by sex traffickers. Sexual Abuse, 28(6), 491–511. https://doi.org/10.1177/1079063214544334
Roberts, J. E., Gotlib, I. H. ve Kassel, J. D. (1996). Adult attachment security and symptoms of depression: The mediating roles of dysfunctional attitudes and low self-esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 70(2), 310-320. https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.2.310
Singer, M. T. ve Addis, M. E. (1992). Cults, coercion, and contumely. The Mosaic of Contemporary Psychiatry in Perspective, 130–142. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-9194-4_13
Strutzenberg, C. (2016). Love bombing: A narcissistic approach to relationship formation [Yayımlanmış lisans tezi]. University of Arkansas.
Sünetçi, B., Say, A., Gümüştepe, B., Enginkaya, B., Yıldızdoğan, Ç. ve Yalçın, M. (2016). Üniversite öğrencilerinin flört şiddeti algıları üzerine bir araştırma. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 16(1), 56-83.